دسته موتور خاور
پایه رادیاتور ده تن
بوش مندل مایلر
ضربه گیر زیر فنر ولوو
لاستیک گاردان ولوو
بوش فنر آتگو
لرزه گیر صنعتی
همه محصولاتعلت هوا گرفتن پمپ کلاچ
آیا تا به حال تجربه این اتفاق که پدال کلاچ خودرو شما ناگهان شل شود یا هنگام رانندگی حس کنید کلاچ به درستی عمل نمیکند را داشتهاید؟ یکی از دلایل رایج این مشکل، هوا گرفتن سیستم هیدرولیک کلاچ، بهویژه پمپ کلاچ است. پمپ کلاچ با استفاده از فشار روغن، نیروی پای شما را به صفحه کلاچ منتقل میکند؛ اما وقتی هوا وارد این مدار بسته شود، روغن توان انتقال فشار را از دست داده و عملکرد کلاچ مختل میگردد. این عیب میتواند سلامت سفر را به خطر بیندازد، درست مانند نقص در دسته موتور خاور که لرزش و ناپایداری کابین را به دنبال دارد یا خرابی بوش فنر آتگو که تنظیم فنرهای صنعتی را دچار اشکال میکند. در این مطلب از سازه گواه، به بررسی تعدادی از علت هوا گرفتن پمپ کلاچ میپردازیم.
پمپ کلاچ چیست و چه نقشی در خودرو دارد؟
قبل از بررسی علت هوا گرفتن پمپ کلاچ، پمپ کلاچ را تعریف میکنیم. پمپ کلاچ یکی از اجزای حیاتی در سیستم کلاچ هیدرولیک خودرو است که نیروی مکانیکی پدال را به فشار هیدرولیکی تبدیل کرده و از طریق روغن به پمپ تابع منتقل میکند تا صفحه کلاچ از چرخ طیار جدا شود. این پمپ مانند رابطی هوشمند میان راننده و سیستم انتقال قدرت عمل کرده و تعویض دنده نرم و بدون ضربه را ممکن میسازد. عملکرد دقیق پمپ کلاچ نقشی مشابه ضربه گیر زیرفنر ولوو در خودروهای سنگین دارد و با ایجاد فشار یکنواخت از شوک ناگهانی به گیربکس جلوگیری میکند. در صورت خرابی یا هواگیری پمپ کلاچ، نشانههایی مانند شل شدن پدال، سخت تعویض کردن دندهها یا قفل شدن کلاچ ظاهر میشود. این مشکلات میتوانند ایمنی رانندگی را به خطر بیندازند و نیاز به رسیدگی فوری دارند.
علت هوا گرفتن پمپ کلاچ
هوا گرفتن پمپ کلاچ یک مشکل رایج در سیستم کلاچ خودروهاست که میتواند تاثیر زیادی روی کارایی و عملکرد صحیح این سیستم بگذارد. علتهای هوا گرفتن پمپ کلاچ، به صورت زیر است.
نشت مایع هیدرولیک
نشت مایع هیدرولیک، شایعترین علت هوا گرفتن پمپ کلاچ است. وقتی در لولهها، اتصالات، شلنگها یا بدنه خود پمپ نشتی وجود داشته باشد، با هر بار فشرده شدن پدال کلاچ، مقداری روغن خارج و هوا جایگزین آن میشود. هوا قابلیت تراکمپذیری بالایی دارد، در حالی که روغن تراکمناپذیر است؛ در نتیجه فشار هیدرولیک به درستی به پمپ تابع منتقل نمیشود؛ که این مشکل در خودروهای سنگین مانند خاور میتواند خطرناکتر باشد، زیرا فشار بیشتری در سیستم لازم است. درست مانند لاستیک گاردان ولوو که اگر دچار نشتی یا پارگی شود، روانکاری گاردان مختل میگردد، نشتی در مدار کلاچ نیز یکپارچگی هیدرولیک را از بین میبرد.
راهحل: برای یافتن منشا نشتی، تمام مسیر لولهها را از پمپ اصلی تا پمپ تابع (سیلندر کارگر) به دقت بررسی کنید تا لکههای روغن که نشانه نشتی هستند را پیدا کنید. اگر شلنگ ترک خورده یا اتصالات شل شده، آنها را تعویض یا محکم نمایید و در صورت نشت از خود پمپ، باید آنرا تعویض کنید. پس از رفع نشتی، نوبت به هواگیری مجدد مدار میرسد تا تمام حبابهای هوا خارج شوند؛ که برای این کار مخزن را از روغن تازه پر کنید و دریچه خونگیری پمپ تابع را باز کرده و با فشار دادن مکرر پدال کلاچ، اجازه دهید روغن همراه با حبابها خارج شود. این عمل را تا زمانی ادامه دهید که روغن خروجی کاملا بدون حباب جاری شود تا پدال کلاچ سفت و عملکننده گردد.
بیشتر بخوانید: علائم خرابی دسته موتور
استفاده از مایع هیدرولیک نامناسب یا کهنه
یکی دیگر از علت هوا گرفتن پمپ کلاچ، استفاده از مایع هیدرولیک نامناسب یا کهنه است. روغن ترمز یا مایع هیدرولیک خاصیت جذب رطوبت را دارد، و با گذشت زمان (حدود دو سال) این رطوبت باعث کاهش نقطه جوش، خوردگی قطعات داخلی و ایجاد حبابهای ریزی میشود که تجمع آنها معادل هوا گرفتن سیستم است. همچنین استفاده از روغن نامرغوب یا با گرید اشتباه، باعث کفکردگی و ورود هوا میشود. این موضوع در سیستمهای حساس مانند کلاچ خودروهای سنگین (خاور، ولوو) اهمیت بیشتری دارد. توجه به کیفیت قطعات جانبی مانند پایه رادیاتور ده تن یا گردگیر دسته دنده خاور که در برابر حرارت و رطوبت مقاومت میکنند، نشان میدهد که روغن هیدرولیک نیز باید در شرایط استاندارد تعویض شود.
راهحل: ابتدا کل سیستم (مخزن، لولهها، پمپ اصلی و تابع) را تخلیه کنید، و با روغن جدید یکبار سیستم را پر و هواگیری کنید، سپس دوباره روغن را تخلیه نمایید. لازم به ذکر است که، حداکثر هر دو سال یکبار باید روغن کلاچ را تعویض نمایید.
بیشتر بخوانید: علائم خرابی ضربه گیر کمک فنر
خرابی واشرها و سیلهای لاستیکی
خرابی واشرها و سیل لاستیکی، یکی از علت هوا گرفتن پمپ کلاچ است. واشرها و اورینگهای داخل پمپ کلاچ و اتصالات، نقش درزگیر را دارند و با گذشت زمان، حرارت ناشی از موتور و فشار مداوم باعث خشک شدن، ترک خوردن یا تغییر فرم این واشرها میشود. این خرابی باعث نشت روغن، و ورود مستقیم هوا از درزها میشود. کیفیت این قطعات ارتباط مستقیم با استانداردهای ساخت دارد؛ برای مثال بوش مندل مایلر به عنوان یک برند معروف در تولید قطعات هیدرولیک و واشرهای باکیفیت شناخته میشود؛ و استفاده از واشرهای بیکیفیت مانند این است که از گردگیر دسته دنده خاور نامرغوب استفاده کنید که باعث نشت شدید روغن گیربکس میگردد.
راهحل:
- باز کردن و بازبینی پمپ: در صورت امکان، پمپ کلاچ را باز کرده و وضعیت واشرهای داخلی را بررسی کنید.
- تعویض کیت واشر:بهتر است کیت کامل واشرهای پمپ (به صورت رینگ و اورینگ) را با برند معتبر مانند بوش مندل مایلر تعویض نمایید.
- استفاده از خمیر درزگیر مناسب:در حین مونتاژ، از خمیر هیدرولیک مجاز استفاده کنید.
- تست پس از تعمیر:پس از تعویض، مدار را هواگیری و پدال را چند بار فشار دهید تا از عدم نشتی مطمئن شوید.
بیشتر بخوانید: مقایسه کامیون بنز و ولوو
تنظیم نادرست پدال کلاچ یا بازی بیش از حد
تنظیم نادرست پدال کلاچ یا بازی بیش از حد، یکی دیگر از علت هوا گرفتن پمپ کلاچ است. اگر پدال کلاچ، بازی آزاد بیش از حد داشته باشد یا فشار اولیه روی پیستون پمپ به درستی تنظیم نشده باشد، پیستون به اندازه کافی روغن به جلو نمیراند و در مسیر برگشت، خل ایجاد کرده و هوا را از درزها میمکد. این مشکل درست شبیه به عملکرد لرزه گیر صنعتی است که اگر تنظیم نباشد، ارتعاشات را به خوبی جذب نمیکند.
راهحل: برای تنظیم صحیح سیستم کلاچ، ابتدا بازی آزاد پدال را طبق دستور کارخانه و بین 5 تا 15 میلیمتر تنظیم کنید، سپس در خودروهایی که دارای پیچ تنظیم روی میلجات پدال هستند، فاصله میله تا پیستون پمپ را به درستی تعیین نمایید. پس از انجام تنظیمات، حتما مهره قفلی را محکم کنید تا تنظیمات به هم نخورد و در نهایت موتور را روشن کرده و چند بار پدال کلاچ را بگیرید و رها کنید؛ اگر پدال سفت و یکنواخت عمل کرد، تنظیم صحیح است.
بیشتر بخوانید: فیلتر هوا چیست؟
پایین بودن سطح روغن هیدرولیک
یکی دیگر از علت هوا گرفتن پمپ کلاچ، پایین بودن سطح روغن هیدرولیک است. مخزن روغن پمپ کلاچ، توسط یک دیافراگم یا درپوش تنفسی از هوا جدا میشود. اگر سطح روغن خیلی پایین بیاید، در هنگام برگشت پدال، پمپ به جای روغن، هوا میکشد، که این مشکل اغلب به دلیل نشتی آرام و طولانی مدت یا فراموشی در پر کردن روغن رخ میدهد. درست مانند پایه رادیاتور ده تن که اگر سطح مایع خنککننده در آن پایین بیاید، موتور داغ میکند، پایین بودن روغن کلاچ نیز باعث ورود هوا و کاهش فشار میشود.
راهحل: سطح روغن مخزن پمپ کلاچ را بین خط MIN و MAX چک کرده و در صورت نیاز از روغن ترمز DOT3 یا DOT4 مطابق دفترچه خودرو استفاده کنید؛ حتی اگر نشتی ظاهری ندارید، پس از پر کردن روغن حتما سیستم را هواگیری نمایید زیرا هوا قبلا وارد مدار شده است.
سخن آخر
هوا گرفتن پمپ کلاچ یک عیب شایع اما قابل پیشگیری است. با شناسایی دقیق علت هوا گرفتن پمپ کلاچ و اعمال راهحل مناسب، میتوان از بروز مشکلات جدی مانند ناتوانی در تعویض دنده و خطرات رانندگی جلوگیری کرد. نادیده گرفتن این عیبها میتواند منجر به از کار افتادن کامل کلاچ، گیر کردن دنده و تصادف شود. توصیه میشود هر شش ماه یکبار سطح روغن و نبود نشتی در مسیر هیدرولیک را بررسی نمایید.
سوالات متداول
چگونه بفهمیم پمپ کلاچ هوا گرفته است؟
مهمترین نشانهها شامل شل شدن ناگهانی پدال کلاچ، نیاز به فشار بیشتر برای تعویض دنده، لغزش کلاچ در سربالایی، و حس اسفنجی یا فنری بودن پدال هنگام فشار دادن است.
آیا میتوان بدون مراجعه به تعمیرگاه، هوای پمپ کلاچ را گرفت؟
بله، در بسیاری از خودروها با دو نفر میتوان هواگیری را انجام داد، که یک نفر پدال را فشار میدهد و دیگری دریچه خونگیری روی پمپ تابع را باز و بسته میکند. اما اگر تجربه ندارید، بهتر است به تعمیرگاه مراجعه نمایید.
آیا هوا گرفتن پمپ کلاچ خطرناک است؟
بله، در صورت شدید بودن، کلاچ ممکن است کاملا عمل نکند و راننده نتواند دنده عوض کند، که این وضعیت در ترافیک یا سربالایی بسیار خطرناک بوده و میتواند منجر به تصادف شود.