کیسه باد چیست؟

اکثر کامیون‌ها و تریلی‌ها تمام مدت کاری خود را در جاده سپری می‌کنند و متاسفانه همه جاده‌ها دارای ناهمواری‌های زیادی هستند، که در درازمدت باعث استهلاک خودرو شده و موجب بروز مشکلات متعددی برای ماشین می‌شود؛ در نهایت امر نیز هزینه‌های هنگفتی را برای راننده می‌تراشد. همانطور که یک دسته موتور خاور خراب، لرزش موتور را مستقیما به کابین منتقل کرده و راننده را خسته می‌کند، نبود یک سیستم تعلیق مناسب نیز تمام ضربات جاده را به شاسی و بدنه منتقل می‌نماید. علاوه بر این، ممکن است محموله و بار مورد نظر در این افت و خیز آسیب ببیند و سلامت کالا به خطر بیفتد. اگر نمی‌دانید کیسه باد چیست، ادامه این مطلب را از دست ندهید.

کیسه باد (Air Spring) چیست؟

کیسه باد چیست؟ کیسه باد، یک محصول پیشرفته صنعت خودروسازی است که بسیار کاربردی‌تر از فنرهای فولادی می‌باشد. یعنی علاوه بر اینکه به عنوان فنر عمل می‌کند، قابلیت تنظیم ارتفاع و بالا و پایین بردن ماشین را نیز دارد. این فنرهای بادی با استفاده از فشار هوایی که توسط کمپرسور به آنها وارد می‌شود، کار می‌کنند. لرزه گیر صنعتی نیز یکی از تجهیزات مرتبط با کنترل ارتعاش است. کیسه‌های هوا یا همان فنرهای بادی طول عمر بسیار بالاتری نسبت به فنرهای فولادی داشته و مدت زمان بیشتری برای شما کار می‌کنند.

بیشتر بخوانید: اشتباهات رایج خرید لوازم یدکی ماشین سنگین

اجزای تشکیل ‌دهنده کیسه باد

اجزای تشکیل دهنده کیسه باد چیست؟ پس از اطلاع از مفهوم کیسه باد، حال نوبت معرفی اجزای آن رسیده است.

کمپرسور باد	کمپرسور اصلی‌ترین قطعه در سیستم تعلیق بادی است، که توسط موتور خودرو یا یک موتور الکتریکی جداگانه به حرکت درمی‌آید. کمپرسور، هوای اتمسفر را مکیده، فشرده می‌کند و با فشار بالا (معمولا بین 8 تا 12 بار در خودروهای سنگین) به مخزن ذخیره یا مستقیما به کیسه باد می‌فرستد.
رگولاتور (تنظیم‌کننده فشار)	رگولاتور فشار وظیفه دارد فشار هوای خروجی از کمپرسور را به مقدار مشخص و پایداری برساند، زیرا کمپرسور ممکن است هوای با فشار متغیر تولید کند. این قطعه شامل یک دیافراگم، فنر و شیر است. وقتی فشار پاییندست از حد تنظیم شده کمتر شود، شیر باز می‌شود و هوا عبور می‌کند؛ با رسیدن به فشار مطلوب، شیر بسته می‌شود.
محفظه (کیسه لاستیکی + پیستون پلاستیکی)	محفظه به دو دسته کیسه لاستیکی و پیستون پلاستیکی تقسیم می‌شود. کیسه لاستیکی، از لاستیک طبیعی یا مصنوعی (مانند کلروپرن) همراه با لایه‌های پارچه نایلونی یا پلی‌استری ساخته می‌شود. پیستون پلاستیکی، از پلی‌اورتان یا نایلون تقویت شده ساخته می‌شود و در پایین یا داخل کیسه قرار دارد. هنگامی که هوای فشرده وارد کیسه می‌شود، پیستون به سمت پایین حرکت می‌کند و با خروج هوا، به سمت بالا بازمی‌گردد.
لوله‌های انتقال هوا	این لوله‌ها از جنس لاستیک تقویت شده با الیاف مصنوعی یا نایلون (PA12) یا فولاد ضدزنگ هستند، که باید در برابر فشار بالا، دماهای متغیر (از -40 تا +80 درجه سانتیگراد)، مواد شیمیایی جاده و سایش مقاوم باشند. اتصالات لوله‌ها باید کاملا آب‌بندی باشند؛ زیرا نشتی هوا باعث افت فشار، عملکرد نامنظم کیسه باد و کارکرد بیش از حد کمپرسور می‌شود.

نکته مهم: برای اینکه این سیستم پیچیده به درستی کار کند، تمام اجزای مرتبط باید سالم باشند. برای مثال، استفاده از یک بوش مندل مایلر با کیفیت در سیستم سوخت و برق کامیون تضمین می‌کند که کمپرسور و سنسورهای ارتفاع، سیگنال دقیقی دریافت کنند. همچنین یک لاستیک گاردان ولوو سالم تضمین می‌کند که لرزش‌های ناشی از میل‌گاردان به کیسه‌های باد منتقل نشود و آنها دیرتر فرسوده شوند.

بیشتر بخوانید: مقایسه کامیون بنز و ولوو

کاربرد کیسه باد

کاربرد کیسه باد چیست؟ کیسه باد در خودروهای سنگین کاربردهای متعددی دارد که یکی از آنها کاربرد پایه رادیاتور در کامیون است؛ به این معنا که از کیسه باد به عنوان پایه‌های قابل تنظیم و ضربه‌گیر برای نصب رادیاتور روی شاسی استفاده می‌شود تا لرزش‌های ناشی از جاده به رادیاتور منتقل نشود. اکثر شرکت‌های تولیدکننده ماشین‌های سنگین در سرتاسر جهان از سیستم تعلیق بادی در محصولات خود استفاده می‌کنند؛ که ما به معرفی تعدادی از آنها خواهیم پرداخت.

• ایجاد تعادل خودروهای سنگین هنگام عبور از دستاندازها: کیسه باد با کمک دریچه‌های کنترل فشار، مقدار هوای داخل هر کیسه را لحظه‌به‌لحظه تنظیم می‌کند. در اثر فشار اضافی، دریچه اطمینان باز شده و هوا خارج می‌شود و در اثر کمبود فشار، کمپرسور بلافاصله هوا تزریق می‌کند.
• جایگزینی فنرهای فولادی در سیستم تعلیق: برخلاف فنرهای فولادی با سفتی ثابت، کیسه باد با استفاده از قابلیت تراکم‌پذیری هوا، سفتی خود را بر اساس مقدار بار تنظیم می‌کند. با افزایش فشار هوا، کیسه برای بار سنگین سفت‌تر و با کاهش فشار، برای سواری خالی نرم‌تر می‌شود.
• افزایش راحتی سرنشینان و کنترل رانندگی: فنرهای بادی انرژی جنبشی ناشی از ضربات جاده را به انرژی گرمایی تبدیل می‌کنند، که با فشرده شدن هوا، مولکول‌ها به هم برخورد کرده و دما کمی افزایش می‌یابد که باعث مستهلک شدن لرزش‌ها پیش از رسیدن به کابین می‌گردد.
• کاهش هزینه و افزایش عمر مفید در ماشین‌های سنگین: هرچند سیستم تعلیق بادی در ابتدا گران‌تر است، اما در درازمدت اقتصادی‌تر عمل می‌کند. کیسه‌های باد با جذب ضربات، از فرسودگی زودهنگام لاستیک‌ها، کمک فنرها و شاسی جلوگیری می‌نمایند.
• حمل بار بهتر در خودروهای بزرگ و سنگین: کیسه‌های باد با سیستم سطح‌کننده خودکار، فشار هر کیسه را جداگانه تنظیم نموده تا شاسی همواره افقی بماند. این کار از خمیدگی شاسی، توزیع نامنظم وزن و خطر واژگونی در پیچ‌ها جلوگیری می‌کند.
• تجربه سواری نرم و معلق: در فنرهای فولادی هر دست‌انداز به صورت تکان ناگهانی و خشک حس می‌شود، اما کیسه لاستیکی مانند یک بالشتک هوا عمل می‌کند. کیسه به آرامی فشرده شده و سپس هوای متراکم به آرامی منبسط می‌گردد تا چرخ به حالت اولیه بازگردد.

نکته: در این میان، یک ضربه گیر زیرفنر ولوو که وظیفه جذب شوک‌های ناگهانی را بر عهده دارد، اگر با کیسه باد هماهنگ نباشد، نمی‌تواند عملکرد مطلوبی ارائه دهد. کیسه باد و ضربه گیر مکمل یکدیگرند؛ اولی نرمی سواری را تامین می‌کند و از ضربات شدید جلوگیری می‌نماید. همچنین یک پایه رادیاتور ده تن محکم و سالم، از لرزش رادیاتور در اثر نوسانات شاسی جلوگیری کرده و اجازه می‌دهد کیسه‌های باد فقط روی وظیفه اصلی خود یعنی تعلیق تمرکز کنند.

بیشتر بخوانید: عمر مفید لاستیک کامیون

مزیت‌ استفاده از کیسه باد

مزیت استفاده از کیسه باد چیست؟ کیسه باد دارای مزایای زیادی است که ما به چند نمونه از آنها اشاره می‌کنیم.

ادامه حرکت پس از آسیب دیدگی	اگر فنر فلزی خودرو آسیب ببیند، راننده ناچار است سریعاخود را به تعمیرگاه برساند یا از امداد خودرو کمک بگیرد، زیرا فنر معمولی قادر به کنترل حرکت لاستیک نیست. اما کیسه بادی حتی در صورت آسیب، همچنان تا حدی می‌تواند حرکت چرخ را مهار کند و خودرو را قابل هدایت نگه دارد.
ایجاد لایه محافظتی برای سیستم تعلیق (مشابه گردگیر دسته دنده)	همانطور که گردگیر دسته دنده خاور از نفوذ گردوغبار به داخل اهرم دنده جلوگیری می‌کند، محفظه کیسه باد نیز از ورود ذرات آلوده به هوای فشرده داخل کیسه جلوگیری می‌نماید. هر دو قطعه با ایجاد یک لایه محافظتی، سلامت سیستم اصلی را حفظ می‌کنند.
حفظ پایداری بیشتر خودرو در جاده	کیسه باد با کاهش ارتعاشات جاده‌ای، پایداری خودرو را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. به همین دلیل، رانندگان حرفه‌ای جاده این محصول را انتخاب می‌کنند تا ناهمواری‌های مسیر را به حداقل ممکن برسانند.

سخن آخر

سیستم تعلیق بادی با استفاده از کیسه باد، تحولی بزرگ در صنعت حمل و نقل سنگین ایجاد کرده است، که علاوه بر افزایش ایمنی، راحتی راننده و سرنشینان را افزایش می‌دهند، و از محموله در برابر ضربات جاده محافظت کرده و عمر مفید سایر اجزای خودرو را نیز بالا می‌برند. بوش فنر آتگو نیز یکی از قطعات کلیدی در این سیستم محسوب می‌شود. اگر شما یک راننده تریلی یا کامیون بنز هستید، با استفاده از سوپاپ‌های بادی موجود در سیستم‌های تعلیق جدید، یک رانندگی ایمن را تجربه خواهید کرد.

سوالات متداول

کیسه باد چیست و چه تفاوتی با فنر فولادی دارد؟

کیسه باد یک محفظه لاستیکی حاوی هوای فشرده است که در سیستم تعلیق خودروهای سنگین به جای فنر فولادی استفاده می‌شود. تفاوت اصلی آن با فنر فولادی در قابلیت تنظیم فشار و ارتفاع است؛ برخلاف سفتی ثابت فنر فولادی، کیسه باد با تغییر مقدار هوا، نرمی یا سفتی سواری را متناسب با بار خودرو تنظیم می‌کند.

آیا می‌توان با کیسه باد ترکیده یا پنچر شده حرکت کرد؟

خیر، حرکت با کیسه باد پنچر یا ترکیده به شدت خطرناک است و به شاسی، اکسل و کمک فنرها آسیب جدی می‌زند. در صورت پارگی کیسه، خودرو دچار نشست شدید در یک گوشه شده و کنترل خود را از دست می‌دهد.

آیا کیسه باد برای همه خودروهای سنگین قابل نصب است؟

بله، اکثر کامیون‌ها، تریلرها، اتوبوس‌ها و حتی برخی خودروهای سواری لوکس قابلیت نصب سیستم تعلیق بادی را دارند.